BREAKING៖ នេះជា «កាឡាក់ស៊ីឆ្ងាយបំផុត» ដែលតេឡេស្កូប James Webb រកឃើញ (មានវីដេអូ)

1,116

(បរទេស)៖ ជិត២ឆ្នាំមកហើយក្រោយការដាក់ឲ្យដំណើរការជាផ្លូវការនៃតេឡេស្កូបអវកាស James Webb របស់អង្គការ NASA ESA និង CSA ហើយឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រទំនើបចុងក្រោយរបស់មនុស្សលោកមួយនេះ បាននិងកំពុងស្រាវជ្រាវចក្រវាលទាំងមូល ខណៈដែលវាកំពុងស្ថិតក្នុងគន្លងគោចរ L2 ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយ ១.៥លានគីឡូម៉ែត្រពីភពផែនដីនោះ។

(Video From: Cambo Space Edu’s YouTube Channel)

គោលដៅចម្បងបំផុតរបស់ James Webb គឺការសង្កេតរកកាឡាក់ស៊ី ដែលបានកកើតឡើងដំបូងៗកាលពីអំលុង ២០០-៣០០លានឆ្នាំ បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ Big Bang។ នៅក្នុងទ្រឹស្តី ដែលមនុស្សលោកបានប្រកាន់យកអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍មកនេះ Big Bang គឺជាចំណុចចាប់ផ្តើមដំបូងនៃចក្រវាល (universe) កាលពីប្រមាណ ១៣.៨ពាន់លានឆ្នាំមុន ហើយចក្រវាលក៏បានពង្រីកខ្លួន បន្តិចម្តងៗមកទល់នឹងពេលបច្ចុប្បន្ន ដូចដែលយើងកំពុងឃើញជាក់ស្តែង។

ការប្រែប្រួលកម្រិតពន្លឺនៃកាឡាក់ស៊ី JADES-GS-z14-0 គិតជាមីក្រុង (រូបភាពពី NASA/ESA/CSA)

កាលពីចុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ក្រុមការងារគ្រប់គ្រង James Webb បានបង្កការភ្ញាក់ផ្អើលជាថ្មី តាមរយៈការបញ្ចេញរូបភាពថ្មីនៃកាឡាក់ស៊ីមួយ ដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយបំផុតមិនធ្លាប់ត្រូវបានរកឃើញ ហើយរូបភាពនេះគឺបានមកពីបេសកកម្មសង្កេតចក្រវាលជ្រៅៗ JWST Advanced Deep Extragalactic Survey (JADES) ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍សម្រិតសម្រាំងពន្លឺក្រហមអាំងហ្វ្រាជិត NIRSpec (Near-Infrared Spectrograph) កាលពីអំលុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ដល់ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤។

ឧបករណ៍ NIRSpec របស់ James Webb (រូបភាពពី NASA)

កាឡាក់ស៊ីឆ្ងាយបំផុតដែលទើបត្រូវបានបញ្ចេញឲ្យគ្រប់គ្នាដឹងនេះ បានកកើតឡើងនៅរយៈពេល ២៩០លានឆ្នាំ បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ Big Bang ឬមានន័យថា វាមានអាយុជាង ១៣.៥ពាន់លានឆ្នាំហើយគិតត្រឹមពេលនេះ។ នេះជាលើកដំបូងហើយដែលតេឡេស្កូបបង្កើតដោយដៃមនុស្ស អាចសង្កេតរកឃើញកាឡាក់ស៊ីក្នុងចក្រវាល ដែលបានកកើតឡើងក្រោម ៣០០លានឆ្នាំ បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ Big Bang ស្តែងៗនឹងមុខបែបនេះ។

កាឡាក់ស៊ី JADES-GS-z14-0 (រូបភាពពី NASA/ESA/CSA)

កាឡាក់ស៊ីខាងលើនេះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះសម្គាល់ឲ្យថា «JADES-GS-z14-0» ហើយទម្រង់នៃពន្លឺក្រហម (redshift) របស់វានេះ គឺជាសញ្ញាបង្ហាញអំពី ពពួកកាឡាក់ស៊ីដែលបានចាប់កំណើតឡើង នៅបន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ Big Bang បានកើតមានតែប៉ុន្មានរយលានឆ្នាំនោះឯង។ នៅមុនការរកឃើញកាឡាក់ស៊ី JADES-GS-z14-0 នេះ បេក្ខភាពកាឡាក់ស៊ីឆ្ងាយបំផុតពីមុនគឺ «JADES-GS-z13-0» ដែលបានកកើតឡើងកាលពីអំលុង ៣២០លានឆ្នាំបន្ទាប់ពី Big Bang

កាឡាក់ស៊ី JADES-GS-z14-0 (រូបភាពពី NASA/ESA/CSA)

ការឈ្វេងយល់អំពីអាយុរបស់ JADES-GS-z14-0 (កម្រិត redshift 14.32 មីក្រុង) គឺបានមកពីការសង្កេតរយៈពេល ១០ម៉ោង ដោយឧបករណ៍ NIRSpec របស់ Webb ទៅលើកាឡាក់ស៊ីនោះ ដោយប្រៀបធៀបទម្រង់ពន្លឺពណ៌ក្រហម redshift ចេញពីវា ជាមួយនឹងកាឡាក់ស៊ីឆ្ងាយបំផុតពីមុននោះគឺ JADES-GS-z13-0 (កម្រិត redshift 13.2 មីក្រុង)។ នៅក្នុងទ្រឹស្តីរូបវិទ្យា ការប្រែប្រួលនៃពន្លឺពណ៌ក្រហម (redshift) គឺបណ្តាលមកពីការកើនឡើងនៃរលកចម្ងាយ (wavelength) របស់ពន្លឺនោះ និងការថយចុះដោយស្របគ្នានៃថាមពលហ្វូតុង (photon) និងកម្រិតប្រេកង់ នៃវិទ្យុសកម្មអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច (electromagnetic radiation) (ព្រោះតែពន្លឺនោះ ត្រូវធ្វើដំណើរដ៏ឆ្ងាយមហាសែនឆ្ងាយ ទើបមកដល់យើង)។

គួរបញ្ជាក់ថា ពន្លឺពណ៌ក្រហម redshift របស់កាឡាក់ស៊ី JADES-GS-z14-0 នោះគឺមានអង្កត់ផ្ចិតជាង ១,៦០០ឆ្នាំពន្លឺ (១ឆ្នាំពន្លឺ = ៩.៤៦ទ្រីលានគីឡូម៉ែត្រ) ដែលនោះត្រូវបានចាត់ទុកជាទំហំដ៏ធំធេងមួយ សម្រាប់កាឡាក់ស៊ីទើបចាប់កំណើតឡើងដំបូងៗបន្ទាប់ពី Big Bang បែបនោះ។ និយាយចំពោះកាឡាក់ស៊ីភាគច្រើនបច្ចុប្បន្ន ពន្លឺដ៏ភ្លឺចិញ្ច្រាចដែលជះចេញពីចំណុចកណ្តាល និងតំបន់ជុំវិញចំណុចកណ្តាលពួកវា ភាគច្រើនគឺជាឥទ្ធិពលនៃប្រហោងខ្មៅមហាយក្ស (supermassive black holes) ដែលជាបេះដូងនៃកាឡាក់ស៊ីទាំងនោះ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់ JADES-GS-z14-0 ដែលមានចម្ងាយរាប់សិបពាន់លានឆ្នាំពន្លឺពីផែនដីនោះ ពន្លឺក្រហមចេញពីខ្លួនវាភាគច្រើនគឺចេញមកពីផ្កាយក្មេងៗ ដែលកំពុងចាប់កំណើតនៅក្នុងនោះតែម្តង៕

ប្រែសម្រួល៖ ឥន្ទ វុត្ថា (Cambo Space)
ប្រភព៖ NASA/ESA/CSA (ថ្ងៃសុក្រ ទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤)

480×240 Banner