NASA ថតបាន «រន្ធខ្មៅ» លើផ្ទៃភពព្រះអង្គារ ដែលអាចជារន្ធមានប្រយោជន៍ (រូបភាព+វីដេអូ)

1,997

(បរទេស)៖ ទាំងនេះជាទិដ្ឋភាពរន្ធខ្មៅមួយចំនួន ដែលមានវត្តមានលើផ្ទៃភពព្រះអង្គារ (Mars) និងត្រូវបានថតដោយកាមេរ៉ា ផ្តិតយករូបភាពគុណភាពខ្ពស់ High Resolution Imaging Science Experiment (HiRISE) នៅជាប់ខ្លួនយានសង្កេតភពអង្គារ MRO (Mars Reconnaissance Orbiter) របស់អង្គការ NASA នៃសហរដ្ឋអាមេរិក។

(Video From YouTube: Cambo Space Edu)

រន្ធដូចដែលយើងឃើញក្នុងរូបភាពនេះ ស្ថិតនៅតំបន់អតីតភ្នំភ្លើងមួយមានឈ្មោះថា Arsia Mons ដែលស្ថិតនៅតំបន់ក្បែរអេក្វាទ័រភពអង្គារ។ គ្រាន់តែឃើញរូបនេះដំបូងៗ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានចាប់ផ្តើមធ្វើការសន្និដ្ឋាន អំពីអ្វីដែលអាចមាននៅក្នុងរន្ធនោះ ហើយវាអាចមិនពិបាកពេកនោះទេ នៅក្នុងការឈ្វេងយល់អំពីបាតុភូតនេះ។

ទីតាំងនៃ Arsia Mons (រូបភាពពី NASA/JPL/DLR)

អ្វីដែលគ្រប់គ្នាគួរដឹងដំបូង នោះគឺទំហំរន្ធមួយនេះមិនជាធំប៉ុន្មានឡើយ ព្រោះវាមានមុខកាត់ប្រមាណតែ ២ ទៅ ៣ម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ។ កាមេរ៉ា HiRISE បានផ្តិតរូបភាពនេះកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ ខណៈដែលយាន MRO កំពុងស្ថិតនៅរយៈកម្ពស់ ២៥៦km ពីលើតំបន់នោះ។

រន្ធទើបថតបានថ្មីលើភពអង្គារ ដែលមានមុខកាត់ត្រឹមតែ ២ ទី ៣ម៉ែត្រ (រូបភាពពី NASA/MRO)

ហេតុអ្វីរន្ធទំហំតែ ២-៣ម៉ែត្រសោះ MRO អាចផ្តិចបានច្បាស់ម្ល៉េះ? នេះគឺមិនខុសពីឈ្មោះរបស់កាមេរ៉ា HiRISE នោះឡើយ ដោយវាត្រូវបានអភិវឌ្ឍឡើងសម្រាប់ថតរូបភាពក្នុងទំហំធំ ដែលផ្តល់កម្រិតភាពច្បាស់ និងលម្អិតខ្ពស់ ទៅលើទីតាំងដែលវាបានផ្តិតយក ហើយក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រក៏អាចយកមកពង្រីក (zoom) ដើម្បីរកមើលឃើញអ្វីដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍តាមក្រោយ។

រន្ធមួយទៀតនៅក្នុងតំបន់អតីតភ្នំភ្លើង Arsia Mons ដែរ (រូបភាពពី NASA/MRO)

តាមពិតទៅ វាមិនមែនមានតែរន្ធ២នេះឡើយ ដោយនៅតំបន់ប្រជុំភ្នំភ្លើង Tharsis region នៃអឌ្ឍគោលខាងជើងភពអង្គារ ដែលមានអតីតភ្នំភ្លើង Arsia Mons នៅក្នុងនោះដែរ គេឃើញរន្ធប្រភេទៗនេះមានវត្តមានភាគច្រើននៅតាមជាយៗរបស់អតីតភ្នំភ្លើងទាំងនោះ។ សំនួរជាច្រើនបានលេចឡើងដូចជា៖ តើវាគ្រាន់តែជារន្ធតូចចង្អៀត ឬជាច្រកចូលទៅកាន់រូងដ៏ធំណាមួយ? ឬថាតើវាជាបំពង់ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងពីក្រោមដីភពអង្គារ ជាយូរយាណាស់មកហើយ នៅពេលដែលកាលណោះភ្នំភ្លើងទាំងនោះនៅសកម្មឬ?

  • ប្រយោជន៍នៃរន្ធទាំងនេះ

បើនិយាយពីប្រយោជន៍វិញ ទាំងចំពោះរន្ធ ឬរូងដ៏រឹងមាំនានានៅលើភពអង្គារ នឹងអាចត្រូវច្នៃឲ្យចេញជាប្រយោជន៍បាន។ ប្រយោជន៍នោះ គឺវានឹងអាចក្លាយជាទីជម្រកសម្រាប់ក្រុមអវកាសយានិក នៅលើភពក្រហមនោះនាថ្ងៃអនាគត ព្រោះភពអង្គារមានបរិយាកាសស្តើង និងទំនាញខ្សោយជាងផែនដីឆ្ងាយណាស់ ដែលពិតជាមិនអាចឲ្យភពក្រហមនេះ ទប់ទល់រលកធាតុវិទ្យុសកម្ម បានខ្លាំងក្លាជាដូចជាអ្វីដែលផែនដីកំពុងធ្វើនោះឡើយ ខណៈកម្រិតនៃការប៉ះពាល់ធាតុវិទ្យុសកម្មលើផ្ទៃភពអង្គារ គឺខ្លាំងជាងផែនដីចាប់ពី ៤០ ទៅ ៥០ដងឯណោះ។

ការស្រមៃពីអនាគតមនុស្សលើភពអង្គារ ដែលអាចនឹងនៅក្នុងរូងភ្នំ (រូបភាពពី Sefrina Arifin)

ប្រយោជន៍មួយទៀតនោះ ពួកវាអាចជាកន្លែងដែលកំពុងលាក់ទុកភស្តុតាង នៃជីវិតកាលពីអតីតនៅលើភពអង្គារនោះតែម្តង ឬមួយក៏អាចនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះដែរ ប្រសិនបើពពួកអតិសុខុមប្រាណ (មីក្រុប) ពិតជាមានវត្តមាននៅក្នុងរន្ធទាំងនោះមែន។

  • កត្តាដែលអាចនាំឲ្យកកើតរន្ធទាំងនោះ

ជាធម្មតារន្ធប្រភេទៗនេះ តែងតែកើតឡើងនៅពេលស្រទាប់ដីក្រោមសំបក ឬស្រទាប់លើបំផុត (crust) មានការហូរច្រោះ ឬយើងអាចហៅយ៉ាងខ្លីថា «ប្រហោងក្នុង ឬរូងក្នុង»។ នៅពេលដែលសំបកនៅពីខាងលើតំបន់ដែលមានប្រហោងក្នុងនោះ កាន់តែស្តើងទៅៗវាក៏បាក់ចុះមកតែម្តង ដែលបង្កើតចេញទៅជារន្ធរណ្តៅដូចក្នុងរូបភាពដែល MRO ថតបានលើភពអង្គារនោះ។

រណ្តៅលើព្រះចន្ទ ដែលស្រដៀងកន្លែងខ្លះលើភពអង្គារ (រូបភាពពី NASA/LRO)

សម្រាប់សំនួរថា តើរន្ធដូចក្នុងរូបភាពលើភពអង្គារនោះជ្រៅកម្រិតណា ឬមួយក៏វាអាចរីកធំជាងនេះដែរឬមួយក៏អត់នោះ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមិនទាន់អាចបកស្រាយពេលនេះឡើយ។ តែយ៉ាងណា យានសង្កេតព្រះចន្ទផែនដី LRO (Lunar Reconnaissance Orbiter) របស់ NASA ក៏ធ្លាប់បានផ្តិតបានរូបភាពរណ្តៅ ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងលើភពអង្គារនោះដែរ គ្រាន់តែវាមានទំហំធំជាងប៉ុណ្ណោះ (ដូចក្នុងរូបភាពបានបញ្ជាក់)៕

ប្រែសម្រួល៖ ឥន្ទ វុត្ថា (Cambo Space)
ប្រភព៖ SPACE/NASA (ថ្ងៃសុក្រ ទី៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤)

480×240 Banner